Stichting Prometheus
woensdag 15 februari 2012
BAS HEIJNE over de impact van de crisis
woensdag 15 februari 2012
BAS HEIJNE over de impact van de crisis
Bas Heijne heeft zich ontpopt tot de belangrijkste commentator in Nederland.
Zijn essay Moeten wij van elkaar houden? Het populisme ontleed (2011) kan niet ongelezen blijven
door wie zich maatschappelijk betrokken noemt.
Een gevolg van de globalisering is dat mensen zich nadrukkelijk gaan richten op de samenleving
waarin ze leven, zich afvragen wie ze zijn, waartoe ze behoren. Globalisering gaat gepaard, zou je
kunnen zeggen, met lokalisering. Dat is al vaak geconstateerd, eerder al door Bas Heijne zelf in
jn.htm zijn essay Onredelijkheid.
Gelijkheid, tolerantie, rechtvaardigheid, solidariteit – keer op keer worden mensen die deze
abstracties hoog in het vaandel hebben staan, ontmaskerd als akelig hypocriet, als zogenaamd
hoogstaande geesten die er een dubbele moraal op na houden. Daartegenover staan nu bij uitstek
menselijke behoeftes: verwantschap, eigenheid, trots. Dat gaat gepaard met een verlangen naar
een zuivere gemeenschap: Restore America, Trots op Nederland, Mut zur Heimat!
Wat onder vuur ligt is het naoorlogse humanisme zelf.
Waar komt de even heftige als wijdverbreide reactie tegen de geloofsartikelen van de westerse democratieën vandaan? Waarom denken steeds meer mensen dat hun vrijheid alleen gewaarborgd kan worden door het inperken van de vrijheid van anderen? Waarom staat de taal van de rechtsstaat machteloos tegenover de taal van het populisme? Moeten de idealen van de Verlichting opnieuw tegen het licht worden gehouden?
Moeten wij van elkaar houden? Het populisme ontleed is een persoonlijke analyse van wat misschien wel het grootste vraagstuk van deze tijd is: de verstoorde verhouding tussen individu en samenleving.
Bas Heijne (1960) is schrijver, vertaler en essayist. Hij studeerde af in Engelse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam en hij is sinds 1992 redacteur van NRC Handelsblad en sinds 2001 columnist.
Hij is de auteur van romans en verhalenbundels. Zijn essaybundel De wijde wereld (2000) werd genomineerd voor de AKO Literatuur Prijs. In 2005 ontving hij de Henriette Roland Holstprijs voor Hollandse toestanden (2005), een verzameling columns die hij voor NRC Handelsblad schreef. Daarna verscheen in 2007 zijn essay Onredelijkheid. In 2008 was Heijne presentator van het VPRO-programma Zomergasten.
Wie Bas Heijne leest in NRC Handelsblad weet dat hij geen fatalist is maar een realist, als geen ander in staat zijn eigen tijd met gezonde afstand te bekijken. Het politieke bedrijf, de televisiecultuur, de opgeleefde belangstelling voor de nationale geschiedenis, de discussie rondom migratie en islam. Heijne denkt er het zijne van en zet zijn kritiek helder en zonder omhaal van woorden op papier.
Harde Liefde. Nederland op zoek naar zichzelf (2010)
Wat is er aan de hand in Nederland? Jarenlang vroegen we ons zelfverzekerd af wat we met de wereld zouden doen. Tegenwoordig wachten we angstig op wat de wereld met óns gaat doen. Niets lijkt meer zeker. Wat is een echte Nederlander? Waarom hebben het geloof in vrijheid en tolerantie zo snel plaatsgemaakt voor opstand en wrok? Trots op Nederland, hoe deed je dat ook alweer? En waar is onze geschiedenis gebleven?
In Harde liefde schrijft Bas Heijne de kroniek van de roerige jaren waarin Nederland op zoek ging naar zichzelf. De wonderbaarlijke opkomst en neergang van Rita Verdonk en Geert Wilders, de heibel over het Nationaal Historisch Museum, de onmacht van de bestuurlijke elite of de boosheid van de burger _ steeds weer weet Heijne in een heldere, messcherpe stijl het rumoer in een groter verband te plaatsen.
'Dat er pas sprake is van een gemeenschap wanneer alles gemeenschappelijk is - dat is het grote Hollandse misverstand.'
Zijn essay Moeten wij van elkaar houden? Het populisme ontleed (2011) kan niet ongelezen blijven
door wie zich maatschappelijk betrokken noemt.
Een gevolg van de globalisering is dat mensen zich nadrukkelijk gaan richten op de samenleving
waarin ze leven, zich afvragen wie ze zijn, waartoe ze behoren. Globalisering gaat gepaard, zou je
kunnen zeggen, met lokalisering. Dat is al vaak geconstateerd, eerder al door Bas Heijne zelf in
jn.htm zijn essay Onredelijkheid.
Gelijkheid, tolerantie, rechtvaardigheid, solidariteit – keer op keer worden mensen die deze
abstracties hoog in het vaandel hebben staan, ontmaskerd als akelig hypocriet, als zogenaamd
hoogstaande geesten die er een dubbele moraal op na houden. Daartegenover staan nu bij uitstek
menselijke behoeftes: verwantschap, eigenheid, trots. Dat gaat gepaard met een verlangen naar
een zuivere gemeenschap: Restore America, Trots op Nederland, Mut zur Heimat!
Wat onder vuur ligt is het naoorlogse humanisme zelf.
Waar komt de even heftige als wijdverbreide reactie tegen de geloofsartikelen van de westerse democratieën vandaan? Waarom denken steeds meer mensen dat hun vrijheid alleen gewaarborgd kan worden door het inperken van de vrijheid van anderen? Waarom staat de taal van de rechtsstaat machteloos tegenover de taal van het populisme? Moeten de idealen van de Verlichting opnieuw tegen het licht worden gehouden?
Moeten wij van elkaar houden? Het populisme ontleed is een persoonlijke analyse van wat misschien wel het grootste vraagstuk van deze tijd is: de verstoorde verhouding tussen individu en samenleving.
Bas Heijne (1960) is schrijver, vertaler en essayist. Hij studeerde af in Engelse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam en hij is sinds 1992 redacteur van NRC Handelsblad en sinds 2001 columnist.
Hij is de auteur van romans en verhalenbundels. Zijn essaybundel De wijde wereld (2000) werd genomineerd voor de AKO Literatuur Prijs. In 2005 ontving hij de Henriette Roland Holstprijs voor Hollandse toestanden (2005), een verzameling columns die hij voor NRC Handelsblad schreef. Daarna verscheen in 2007 zijn essay Onredelijkheid. In 2008 was Heijne presentator van het VPRO-programma Zomergasten.
Wie Bas Heijne leest in NRC Handelsblad weet dat hij geen fatalist is maar een realist, als geen ander in staat zijn eigen tijd met gezonde afstand te bekijken. Het politieke bedrijf, de televisiecultuur, de opgeleefde belangstelling voor de nationale geschiedenis, de discussie rondom migratie en islam. Heijne denkt er het zijne van en zet zijn kritiek helder en zonder omhaal van woorden op papier.
Harde Liefde. Nederland op zoek naar zichzelf (2010)
Wat is er aan de hand in Nederland? Jarenlang vroegen we ons zelfverzekerd af wat we met de wereld zouden doen. Tegenwoordig wachten we angstig op wat de wereld met óns gaat doen. Niets lijkt meer zeker. Wat is een echte Nederlander? Waarom hebben het geloof in vrijheid en tolerantie zo snel plaatsgemaakt voor opstand en wrok? Trots op Nederland, hoe deed je dat ook alweer? En waar is onze geschiedenis gebleven?
In Harde liefde schrijft Bas Heijne de kroniek van de roerige jaren waarin Nederland op zoek ging naar zichzelf. De wonderbaarlijke opkomst en neergang van Rita Verdonk en Geert Wilders, de heibel over het Nationaal Historisch Museum, de onmacht van de bestuurlijke elite of de boosheid van de burger _ steeds weer weet Heijne in een heldere, messcherpe stijl het rumoer in een groter verband te plaatsen.
'Dat er pas sprake is van een gemeenschap wanneer alles gemeenschappelijk is - dat is het grote Hollandse misverstand.'
webontwerp Rolf Smit